Claude Code-u quraşdıran əksər adam onu bir söhbət qutusu kimi işlədir: terminalı açır, nə istədiyini yazır, cavab gözləyir. Bu işləyir, amma alətin təxminən üçdə birindən istifadə deməkdir.
Əsl fərq əmrləri tanımaqla başlayır. Claude Code-da əmrlər iki ayrı təbəqədədir:
- Terminal əmrləri — sessiyanı başlamazdan əvvəl yazdıqların. Bunlar sessiyanın necə açılacağını təyin edir.
- Slash əmrləri — sessiyanın içində `/` ilə yazdıqların. Bunlar davam edən işi idarə edir. Gündəlik işdə əsas yük buradadır.
Aşağıda hər ikisini sadə dildə topladım: hansı əmr nə üçündür və hansı vəziyyətdə əlini uzatmalısan.
1. Sessiyanı başlatmaq
Ən çox işlədəcəyin dörd forma budur.
| Əmr | Nə edir | Nə vaxt |
|---|---|---|
| `claude` | İnteraktiv sessiya açır | Standart iş |
| `claude "sualın"` | Sessiyanı hazır sualla açır | Nə istədiyini artıq bilirsən |
| `claude -c` | Bu qovluqdakı sonuncu söhbəti davam etdirir | Terminalı bağlamısan, kontekst lazımdır |
| `claude -r` | Söhbət seçicisini açır | Bir neçə gün əvvəlki işə qayıdırsan |
`-c` və `-r` arasındakı fərq praktikada vacibdir. `-c` sual vermədən sonuncu söhbəti götürür, yəni sürətlidir. `-r` isə siyahı açır və axtarış sözü qəbul edir — "üç gün əvvəl auth üzərində işlədiyim sessiya" kimi hallar üçündür.
Bir qeyd: Claude Code söhbəti işlədiyin qovluğa bağlayır. Səhv qovluqda `claude -c` yazsan, gözlədiyin söhbəti tapmayacaqsan. Bu, xəta deyil, dizayn qərarıdır.
2. Slash əmrləri: gündəlik işin mərkəzi
Sessiya açılandan sonra hər şey `/` ilə başlayan əmrlərlə idarə olunur. Yazmağa `/` ilə başlayanda Claude Code avtomatik siyahı göstərir, yəni hamısını əzbərləməyə ehtiyac yoxdur. Aşağıdakılar isə real işdə ən çox lazım olanlardır.
Kontekst idarəsi: ən vacib üç əmr
Claude-un "yaddaşı" məhduddur. Söhbət uzandıqca köhnə mesajlar yerə sığmır və cavab keyfiyyəti aşağı düşür. Bu üç əmr məhz bunu idarə edir.
`/clear` — söhbəti tam sıfırlayır, boş kontekstlə yeni söhbət başladır.
Mövzu tam dəyişəndə işlət. Məsələn, səhər ödəniş sistemi üzərində işləmisən, indi isə tamam başqa bir səhifənin dizaynına keçirsən. Köhnə söhbəti saxlamağın mənası yoxdur — əksinə, Claude-u çaşdırır.
`/compact` — söhbəti xülasə edərək sıxır.
Fərq budur: `/clear` hər şeyi atır, `/compact` isə əsas məqamları saxlayıb qalanını təmizləyir. Uzun bir iş yarımçıqdırsa və kontekst dolubsa, doğru seçim budur. Xülasənin nəyə fokuslanmasını da deyə bilərsən: `/compact yalnız API dəyişikliklərini saxla`.
`/context` — kontekstin nə qədər dolduğunu göstərir.
Bu, yuxarıdakı iki əmri nə vaxt işlədəcəyini bilmək üçündür. Təxmin etmək əvəzinə baxırsan.
Praktik qayda: mövzu dəyişirsə `/clear`, iş davam edirsə amma yer azalırsa `/compact`.
Layihə qurğusu
`/init` — layihəni analiz edib `CLAUDE.md` faylı yaradır.
Yeni repo-da atılacaq ilk addım budur. `CLAUDE.md` hər sessiyada avtomatik oxunan fayldır: layihənin qaydaları, build əmrləri, kod üslubu orada yazılır. Bir dəfə yazırsan, hər dəfə təkrar izah etmirsən.
Açığını deyim: Claude Code-dan alınan nəticəni ən çox yaxşılaşdıran tək addım budur. Hansısa gizli flag deyil.
`/memory` — həmin `CLAUDE.md` fayllarını redaktə edir.
İş zamanı "bunu həmişə belə et" deyəcəyin bir şey ortaya çıxanda, sessiyadan çıxmadan ora əlavə edirsən.
`/config` — tema, model, digər parametrlər.
`/model` — modeli dəyişir. Sadə iş üçün daha sürətli model, mürəkkəb iş üçün daha güclü model seçmək olar.
İcazə və nəzarət
`/permissions` — Claude-un hansı əməliyyatı soruşmadan edə biləcəyini təyin edir.
Claude Code fayl yazmaq və terminal əmri işlətmək üçün icazə soruşur. Bu sürtünmə qəsdəndir. Amma `npm test` kimi gündə iyirmi dəfə təsdiqlədiyin əməliyyatları bir dəfəlik icazə siyahısına salmaq olar.
`/plan` — plan rejiminə keçirir.
Bu rejimdə Claude əvvəlcə nə edəcəyini izah edir, dərhal fayllara toxunmur. Böyük dəyişikliklərdən əvvəl bu addım çox vaxt qazandırır: planı oxuyursan, səhv istiqaməti başlanğıcda tutursan.
`/rewind` — kodu və söhbəti əvvəlki nöqtəyə qaytarır.
Claude nəsə səhv etdisə, panik etməyə ehtiyac yoxdur. Bu, geri qaytarma düyməsidir.
Yoxlama və nəzərdən keçirmə
`/diff` — dəyişiklikləri interaktiv şəkildə göstərir. Nəyin dəyişdiyini görmək üçün ən sürətli yol.
`/code-review` — dəyişiklikləri səhv və problem baxımından yoxlayır. `/review` eyni əmrin qısa adıdır.
`/verify` — kodun düzgün işlədiyini yoxlayır.
`/doctor` — quraşdırmanın sağlamlığını yoxlayır və problemləri düzəldə bilir. Bir şey qəribə davrananda ilk baxılacaq yer budur.
Faydalı xırdalıqlar
`/usage` — nə qədər token və xərc işlətdiyini göstərir. `/cost` eyni əmrin başqa adıdır.
`/status` — cari sessiyanın vəziyyəti: hansı model, hansı qovluq, hansı hesab.
`/add-dir` — sessiyaya başqa qovluq əlavə edir.
Claude standart olaraq yalnız işlədiyin qovluğu görür. "Niyə Claude o faylı tapmır?" sualının ən çox rast gəlinən cavabı budur. İki ayrı layihə arasında iş görəndə lazım olur.
`/help` — bütün mövcud əmrlərin siyahısı. Nəyisə unutmusansa, başlanğıc nöqtəsi budur.
`/exit` — sessiyanı bağlayır.
3. Nə vaxt hansı əmr
| Vəziyyət | Əmr |
|---|---|
| Yeni layihəyə başlayırsan | `claude` → `/init` |
| Dünənki işi davam etdirirsən | `claude -c` |
| Köhnə sessiyanı axtarırsan | `claude -r` |
| Mövzu tam dəyişir | `/clear` |
| Kontekst dolub, iş bitməyib | `/compact` |
| Yer qalıbmı, bilmirsən | `/context` |
| Böyük dəyişiklik edəcəksən | `/plan` |
| Claude səhv etdi | `/rewind` |
| Nə dəyişdi, görmək istəyirsən | `/diff` |
| Eyni sualı təkrar təsdiqləyirsən | `/permissions` |
| Nəsə qəribə işləyir | `/doctor` |
| Əmr adını unutmusan | `/help` |
Nəticə
Bütün əmrləri əzbərləməyə ehtiyac yoxdur. Praktikada gündəlik işin 80 faizi bunlarla keçir:
- `/init` — layihə qaydalarını bir dəfə yaz, hər dəfə təkrar izah etmə.
- `/clear` və `/compact` — konteksti təmiz saxla. Aralarındakı fərqi bil: biri sıfırlayır, biri xülasə edir.
- `/plan` — böyük dəyişiklikdən əvvəl planı gör, sonra icazə ver.
- `/rewind` — səhv olanda geri qayıt.
Qalanı lazım olduqca öyrənilir. `/` yazıb siyahıya baxmaq həmişə mümkündür.
